Lê Hiếu
Đằng (6 tháng 1 năm 1944 – 22 tháng 1 năm 2014) là
luật gia, nhà hoạt động xã hội, Phó chủ nhiệm
Hội đồng Tư vấn về Dân chủ và Pháp luật thuộc
Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,
nguyên là phó Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương
Liên Minh các lực lượng Dân tộc, dân chủ và
Hòa bình Việt Nam, nguyên Tổng thư ký Ủy ban
nhân dân Cách mạng khu Sài Gòn Gia Định,
nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở
Thành phố Hồ Chí Minh.[1] Tính
tới 2013, ông đã có 45 năm là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông
cũng là một trong các "lãnh tụ" sinh viên
trước đây đã trong phong trào đấu tranh tại
Sài Gòn và các đô thị Miền Nam trước 1975,
thành viên Ban chấp hành Tổng hội Sinh viên Sài Gòn và Trường Đại học Luật khoa Sài
Gòn.
Tiểu
sử
Ông Lê Hiếu
Đằng quê ở Quảng Nam,
từng học Trường Trung học
Phan Châu Trinh, Đà Nẵng, học Đại học
Luật Khoa, Sài Gòn, cũng có một năm học Trường Đại học Văn khoa Sài Gòn (1964).[2] Ông
nguyên là phó Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương
Liên Minh các lực lượng Dân tộc, dân chủ và
Hòa bình Việt Nam (1968 – 1977), Nguyên Tổng
thư ký Ủy ban nhân dân Cách mạng khu Sài Gòn – Gia Định (1969
– 1975), Nguyên phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành
phố Hồ Chí Minh (1989 – 2009), là Đại biểu Hội đồng nhân dân Thành
phố khóa 4, khóa 5. Từ năm 1975 đến 1983, ông
là giảng viên Triết học và Chủ nghĩa xã hội
khoa học ở Trường Đảng Nguyễn Văn Cừ thuộc Khu
ủy Sài Gòn – Gia Định.
Ông từ trần vào ngày 22 tháng 1 năm 2014 tại Bệnh viện Nhân dân 115, Thành phố Hồ Chí Minh,
hưởng thọ 70 tuổi.
Hoạt
động nổi bật
Ông Đằng là
một trong 72 người đầu tiên ký vào Kiến nghị 72 kiến
nghị trong đợt sửa đổi Hiến pháp 2013.[3]
Ông Lê Hiếu
Đằng là một trong những người đi đầu trong
phong trào biểu tình tại Việt Nam chống Trung
Quốc xâm lược Biển Đông. Ông nói "Việt Nam
vi phạm nhân quyền khi trấn dẹp biểu tình
chống Trung Quốc".[4]
Ông phát biểu: "mọi
người phải xác định rằng đất nước là của
chung, nước Việt Nam là một, đã là người
Việt Nam thì phải làm sao để Việt Nam lớn
mạnh hơn, từ đó chung tay, góp sức làm cho
đất nước phát triển".[1] Ông
nói "sự tồn vong của đất nước là quan trọng".[5]
Về vụ Thủ
tướng Nguyễn Tấn Dũng không từ chức, ông Đằng
nói: "Việt Nam chưa có
«văn hóa từ chức» thể hiện lòng tự trọng của
một vị lãnh đạo. Vấn đề ở chỗ «lỗi hệ
thống». Nếu muốn không có một vị Nguyễn Tấn
Dũng nữa thì phải thay đổi thể chế. Trong
thế chế đó phải thực hiện được những quyền
dân chủ của người dân, và xây dựng Nhà nước
pháp quyền, xã hội dân sự, và nền kinh tế
nhiều thành phần".[6]
Về phiên tòa
xét xử hai nhạc sĩ Việt Khang và Trần Vũ Anh Bình ngày
30/10/2012, ông nói: "Trấn
áp không dập tắt được những tiếng nói yêu
nước phản kháng".[7]
Ông khẳng
định: "Việc đổi tên nước là thời cơ rất lớn
để thay đổi một số điều trong hiến pháp, làm
đòn bẩy cho sự phát triển của đất nước. Nếu
vẫn như cũ thì rất tiếc, thời cơ qua đi."[8]
Vào tháng
8/2013, trong bài viết "Suy nghĩ trong những
ngày nằm bịnh", ông Lê Hiếu Đằng đã công khai
nói lên những suy nghĩ của mình. Về việc Đảng
Cộng sản đã phản bội lý tưởng cách mạng, phản
bội nhân dân, phản bội những người góp phần
xây dựng nên chế độ, trong đó có ông, cũng như
việc cần thiết phải dân chủ hóa, xây dựng thể
chế đa đảng để cứu đất nước thoát khỏi tình
thế nguy cấp hiện tại,[9] kêu
gọi thành lập chính đảng mang tên Đảng Dân chủ Xã
hội tại Việt Nam.[10][11] Có
những ý kiến cho rằng bài viết này của ông là
"thiếu khách quan và thiếu tính xây dựng",
"nhận định phiến diện".[12]
Vào ngày 4
tháng 12 năm 2013, ông viết tuyên bố từ bỏ Đảng Cộng sản Việt Nam vì
theo ông, "Đảng Cộng sản Việt Nam bây giờ
không còn như trước (đấu tranh giải phóng dân
tộc) mà đang suy thoái biến chất, thực chất
chỉ là đảng của những tập đoàn lợi ích, trở
thành lực cản cho sự phát triển đất nước, dân
tộc, đi ngược lại lợi ích dân tộc, nhân dân."[13][14]
Qua đời
Theo như tin
mà BBC Việt ngữ đưa
vào ngày 14 tháng 12 năm 2013 thì ông Lê Hiếu
Đằng đang trong tình trạng "trong cơn nguy
kịch" và được "cấp cứu tích cực" tại một bệnh
viện ở Thành phố Hồ Chí Minh.[15] Ông
qua đời vào ngày 22 tháng 1 năm 2014 tại Bệnh viện Nhân dân 115,
hưởng thọ 70 tuổi.[16]
Trong mấy ngày tang lễ ông Đằng, mặc dù đã có
sự hiện diện của một số quan chức cao cấp của
chính quyền, vẫn xảy ra các hiện tượng 'chọc
phá', 'cản trở' và 'xâm phạm' đồ phúng viếng
cố luật gia[17].
Phát
biểu
Lê Hiếu Đằng
đã từng nêu ý tưởng thành lập một chính đảng
mới và cho là:
“ |
"Một khi cơ sở
hạ tầng có nhiều thành phần kinh tế khác
nhau trong xã hội sẽ có nhiều tầng lớp
với lợi ích khác nhau, thì tất yếu họ
phải có tổ chức để đấu tranh bảo vệ
quyền lợi của họ. Đó là quy luật tất
yếu, vì vậy không thể không đa nguyên đa
đảng được, và như vậy điều 4 Hiến pháp
hiện nay là vô nghĩa.[10]" |
” |
Nhận xét
- Ông Lê Công
Giàu, nguyên Phó bí thư Thành đoàn Thành phố
Hồ Chí Minh một người bạn từ lúc còn là
thanh niên với ông:
“ |
Anh Lê Hiếu
Đằng là người rất nhiệt tình, điểm thứ
hai ảnh rất trực tính thấy đúng sai là
nói liền.... Có thể nói tới giờ phút này
ảnh đã đi theo con đường của ảnh và giữ
vững tới bây giờ đó là giải phóng dân
tộc để được độc lập, thứ hai tranh đấu
cho xã hội tốt đẹp, một đất nước giàu
mạnh văn minh công bằng có dân chủ tự
do.[18] |
” |
- Nhà báo Huy
Đức, tác giả cuốn Bên
Thắng cuộc:
“ |
Ngay từ đầu
thập niên 1990, ông Đằng, với tư cách là
một đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố
đã luôn thể hiện sự chính trực của mình.
Ông đã giúp các nhà báo tiếp cận với
nhiều thông tin bị bưng bít lúc đó, giúp
chúng tôi cùng đoàn đại biểu của ban
Pháp chế HĐND "sục" vào các trại giam,
nơi cho đến năm 1989 vẫn còn rất nhiều
những người bị "tạm giữ" từ... năm, bảy
năm trước đó. Ông đã sống cuộc đời của
một người luôn xả thân cho lý tưởng mà
mình tin là đúng".[18] |
” |
- Ông Huỳnh
Kim Báu, Tổng thư ký Hội Trí thức thành Phố
cũng là một người đồng hành với ông từ thời
trai trẻ:
“ |
Sau 75 anh
Đằng vẫn tiếp tục ở lại trong bộ máy nhà
nước, bộ máy đảng và với vị trí của mình
là Phó chủ tịch Mặt trận ảnh đã tiếp tục
đấu tranh, dùng cương vị đó để đấu tranh
để bảo vệ cho quyền lợi chính đáng của
nhân dân.[18] |
” |
Chú thích